Wanneer heeft een paard een deken nodig?
Een gezond paard kan zichzelf in veel situaties prima warm houden. Door de wintervacht en het opzetten van de haren ontstaat er een isolerende luchtlaag dicht op de huid. Daarnaast produceert een paard warmte via de verbranding van ruwvoer; voldoende beweging en toegang tot hooi ondersteunen dit natuurlijke proces.
Een deken kan een rol spelen wanneer:
- een paard geschoren is
- een paard onvoldoende wintervacht ontwikkelt
- het dier ouder, mager of herstellende is
- het langdurig nat en koud weer is in combinatie met weinig beschutting
- er intensief wordt getraind en het herstel ondersteund moet worden
Een paard heeft het dus niet automatisch koud zodra de temperatuur daalt. Het totale plaatje (vacht, conditie, huisvesting en weersomstandigheden) bepaalt of een deken passend is.
Wintervacht en het effect van een deken
Een paard met een dikke wintervacht beschikt over een natuurlijke isolatielaag. Door de haren overeind te zetten, wordt er lucht vastgehouden tussen de huid en vacht. Deze stilstaande lucht werkt als isolatie en helpt het paard om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Wanneer er een deken over een volle wintervacht wordt gelegd, worden de haren platgedrukt. Daardoor verdwijnt een deel van de isolerende luchtlaag en kan de natuurlijke warmteregulatie minder effectief worden. In sommige situaties kan een deken dus juist de natuurlijke warmteregulatie van de vacht beïnvloeden.
Dat betekent niet dat een paard met wintervacht nooit een deken nodig heeft. Wel is het belangrijk om bewust te kiezen en regelmatig te controleren of de deken nog aansluit bij de omstandigheden. De conditie van het paard, het weer en de huisvesting blijven daarbij bepalend.
Het juiste type deken voor het juiste moment
Niet elke deken is geschikt voor elk seizoen. Bij het vergelijken van paardendekens is het belangrijk om te kijken naar het doel van gebruik. Zo beschermt een regendeken tegen neerslag en wind, maar heeft deze meestal geen of weinig vulling. Een staldeken is bedoeld voor gebruik binnen en is vaak niet waterdicht. En een winterdeken combineert waterdichtheid met een isolerende vulling. Daarnaast bestaan er zweetdekens die helpen bij het gecontroleerd opdrogen na een intensieve training.
Het moment van gebruik bepaalt dus welk type deken passend is. In het voor- en najaar kan een lichtere deken voldoende zijn, terwijl in de winter een gevoerde variant meer bescherming biedt, zeker bij geschoren paarden.
Grammage: wat betekenen die grammen?
De dikte van een deken wordt uitgedrukt in gram vulling, wat iets zegt over de isolatiewaarde. Hoewel iedere situatie anders is, wordt vaak onderstaande globale richtlijn aangehouden voor geschoren paarden:
- 0 gram: ongevoerd (rond de 10°C en hoger, bij droog weer)
- 50 – 150 gram: licht gevoerd (ongeveer 5 – 10°C)
- 200 – 300 gram: middelzwaar (rond de 0 – 5°C)
- 300 gram en meer: zwaar gevoerd (onder het vriespunt)
Welke grammage geschikt is, hangt af van temperatuur, wind, vochtigheid, vacht en huisvesting. Een geschoren paard in een open, winderige omgeving heeft doorgaans meer isolatie nodig dan een ongeschoren paard met toegang tot een schuilstal. Omdat het weer kan wisselen, kan het nodig zijn om dekens tussentijds te verwisselen. Een te warme deken kan hierbij leiden tot zweten onder de deken, wat juist afkoeling veroorzaakt zodra het paard stilstaat.
Hals of geen hals?
Sommige dekens zijn voorzien van een vaste hals, andere hebben een losse hals of helemaal geen halsdeel. Een hals biedt extra bescherming tegen regen en kou, vooral bij geschoren paarden. Tegelijkertijd kan een hals de bewegingsvrijheid beïnvloeden en extra druk geven op de schoft en manenkam. Bij mild weer of bij paarden met een volle wintervacht is een hals niet altijd noodzakelijk. De keuze hangt af van de weersomstandigheden en hoe gevoelig het paard is.
Pasvorm en maat
Een goede pasvorm is essentieel om schuurplekken en drukpunten te voorkomen. Een te kleine deken kan knellen bij de borst en schouders, terwijl een te grote deken kan verschuiven en wrijving kan veroorzaken.
Let bij het meten altijd op de ruglengte van schoft tot staartaanzet en volg de maattabel van de fabrikant. Controleer na het opleggen of de deken:
- voldoende bewegingsruimte geeft bij de schouders
- niet strak trekt bij de borstsluiting
- niet naar achteren zakt
- netjes aansluit zonder te draaien
Regelmatige controle is belangrijk, zeker bij jonge paarden of dieren die in gewicht veranderen.
Materiaal en bewegingsvrijheid
Het buitenmateriaal bepaalt onder andere de waterdichtheid en stevigheid. De sterkte wordt vaak aangeduid in denier; hoe hoger dit getal, hoe sterker en scheurvaster de stof. De binnenvoering beïnvloedt het comfort. Een gladde voering kan helpen om wrijving te verminderen en de vacht soepel te houden. Ook de vorm van de schouderuitsnijding en eventuele loopsplitten spelen een rol in de bewegingsvrijheid.
Schuurplekken voorkomen
Schuurplekken ontstaan meestal door wrijving, druk of een combinatie van vocht en beweging. Controleer daarom regelmatig de schoft, schouders, borst en heupen. Een passende dekenmaat, correcte afstelling van de sluitingen en een geschikt materiaal verkleinen de kans op irritatie. Bij langdurig gebruik is het verstandig om de huid en vacht dagelijks te controleren en de deken indien nodig tijdelijk af te nemen.
Andere typen paardendekens
Naast regendekens, stal- en winterdekens bestaan er ook dekens met een ander doel dan warmte.
- Vliegendekens worden gebruikt ter bescherming tegen insecten in het voorjaar en de zomer. Ze zijn licht, ademend en niet gevoerd.
- Eczeemdekens zijn speciaal ontwikkeld voor paarden die gevoelig zijn voor insectenbeten. Deze dekens bedekken een groter deel van het lichaam en zijn bedoeld als fysieke barrière tegen prikkels van buitenaf.
Ook hierbij geldt dat pasvorm, materiaal en het moment van gebruik bepalend zijn voor comfort.
Regelmatig evalueren en aanpassen
De behoefte aan een deken is zeker geen vast gegeven. Temperatuurwisselingen, neerslag, wind en verandering in training of conditie kunnen invloed hebben op wat passend is. Dat betekent dat dekens soms meerdere keren per dag gewisseld moeten worden om aan te sluiten bij het moment.
