Hoe ontstaat myiasis?

De vlieg legt pakketjes van 1000 tot 3000 eieren in de wol van het schaap. Dit kan overal op het lichaam gebeuren. Binnen enkele uren tot dagen komen de larven uit. Deze larven hebben vocht nodig om te overleven. Daarom ontwikkelen ze zich vooral goed in natte, vervuilde of dichtbehaarde wol. Denk aan plekken met:

• urine of mestvervuiling
• wondjes
• natte of vieze vacht

De eerste schade ontstaat al binnen 4 uur na contact met de larven. Na 24 uur verergert de situatie snel en binnen 48 uur kunnen er diepe huidbeschadigingen ontstaan. In ernstige gevallen kan een schaap binnen 5 dagen overlijden.

Niet ieder schaap is even aantrekkelijk voor vliegen. Geur speelt waarschijnlijk een rol, maar dit is nog niet volledig duidelijk.

Wat zie je bij myiasis?

Schapen met myiasis gedragen zich anders. In het begin zie je vaak subtiele veranderingen.

Dieren hebben jeuk en gaan:

• schuren
• bijten naar de huid
• onrustig gedrag vertonen

Bij verdere aantasting worden schapen sloom, hebben minder eetlust en gaan snel achteruit.

De wol en huid op de aangetaste plek zijn vaak vochtig, verkleurd en stinkend. In de wond zijn meestal grote aantallen maden zichtbaar. Zodra de huid beschadigd is, trekken deze plekken nog meer vliegen aan, waardoor het probleem snel verergert.

Behandeling van myiasis

Myiasis is een spoedgeval en moet altijd direct behandeld worden.

De behandeling bestaat uit het zorgvuldig nalopen van het dier en het aanpakken van alle aangetaste plekken. De wol rondom vieze of aangetaste delen wordt weggeknipt, waarna de maden zo goed mogelijk worden verwijderd. Vervolgens worden de plekken behandeld met een geschikt middel, zoals diazinon, dat in Nederland is toegelaten voor deze toepassing.

Bij ernstige huidbeschadigingen kan aanvullende behandeling via de dierenarts nodig zijn, bijvoorbeeld met antibiotica.

Myiasis voorkomen

Preventie speelt een grote rol, maar vraagt om een doordachte aanpak.

De ontwikkeling van maden hangt sterk af van de vochtigheid in de wol. Factoren zoals wollengte, dichtheid en vervuiling spelen hierin een belangrijke rol. Scheren is daarom een effectieve preventieve maatregel. Wol korter dan 2,5 cm maakt het voor larven moeilijk om zich te ontwikkelen.

Veel schapenhouders kiezen ervoor om rond de aflamperiode te scheren. Hierdoor zie je in de eerste maanden daarna zelden myiasis. Wel is het belangrijk om te beseffen dat winterscheren ook nadelen kan hebben, afhankelijk van het moment waarop myiasis normaal optreedt op het bedrijf.

Er zijn daarnaast middelen beschikbaar voor preventie, zoals dicyclanil en diazinon. Deze bieden bescherming gedurende enkele weken tot maanden, maar het is belangrijk om ze alleen te gebruiken als dat echt nodig is. Routinematig behandelen van april tot oktober is in de meeste gevallen niet zinvol en kan bijdragen aan resistentie en milieubelasting.

Aandachtspunten bij preventie

Niet elk bedrijf heeft elk jaar last van myiasis. Het is daarom verstandig om:

• dieren regelmatig te controleren
• alert te zijn op de eerste gevallen
• pas preventieve middelen te gebruiken wanneer nodig

Daarnaast speelt ook fokkerij een rol. Gevoeligheid voor myiasis is deels erfelijk. Door dieren die gevoelig zijn uit te selecteren, kun je het probleem op termijn verminderen.

Veilig werken met middelen

Bij gebruik van middelen zoals diazinon is voorzichtigheid belangrijk. Dit middel is ook schadelijk voor mensen. Bescherm jezelf daarom goed met handschoenen, beschermende kleding en bij voorkeur een mondkapje en bril. Werk zoveel mogelijk buiten en voorkom contact met de huid.

Myiasis is een ernstige, maar vaak goed te voorkomen aandoening. Het belangrijkste is dat je snel handelt bij de eerste signalen en je koppel regelmatig controleert. Preventie is belangrijk, maar moet altijd gericht en doordacht worden ingezet.

Twijfel je of je te maken hebt met myiasis? Neem dan altijd contact op met je dierenarts. Snelle behandeling kan het verschil maken.