Profiteer deze week van 15% korting op Trovet Lees meer

Mond- en klauwzeer (MKZ)

Geschreven door Mara | Dierenarts | 12 maart 2026

Mond- en klauwzeer (MKZ) is een zeer besmettelijke virusziekte bij evenhoevige dieren. De ziekte kan grote gevolgen hebben voor de diergezondheid en de veehouderij. Daarom wordt MKZ streng bewaakt door autoriteiten zoals de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). In deze blog lees je wat mond- en klauwzeer is, bij welke dieren het voorkomt en welke maatregelen worden genomen bij een uitbraak.

Wat is mond- en klauwzeer?

Mond- en klauwzeer wordt veroorzaakt door een virus uit de Aphthovirus-familie. Het virus verspreidt zich zeer gemakkelijk tussen dieren via:

direct contact tussen dieren
speeksel, melk of mest
besmette materialen, kleding of voertuigen
lucht over korte afstand

Door deze snelle verspreiding kan een uitbraak zich snel uitbreiden binnen een veestapel of regio.

Bij welke dieren komt MKZ voor?

Mond- en klauwzeer komt voor bij evenhoevige dieren. Dit zijn dieren met gespleten hoeven.

Voorbeelden zijn:

runderen
schapen
geiten
varkens
lama’s
alpaca’s

Ook wilde evenhoevigen, zoals herten en wilde zwijnen, kunnen besmet raken.

Mensen, honden en katten worden niet ziek van MKZ. Zij kunnen het virus wel mechanisch verspreiden, bijvoorbeeld via kleding, schoenen of materialen.

Relevante Producten

Verschillen in ernst per diersoort

De ernst van de ziekte verschilt per diersoort.

Schapen en geiten: vaak mildere symptomen, waardoor een besmetting soms minder snel wordt opgemerkt.
Runderen en varkens: de ziekte kan hier veel ernstiger verlopen en grote economische schade veroorzaken.

Volwassen dieren overlijden meestal niet aan MKZ. Bij jonge dieren kan de ziekte echter ernstig verlopen, met soms sterftepercentages tot 100%.

Symptomen van mond- en klauwzeer

De ziekte begint meestal met koorts en algemene ziekteverschijnselen. Daarna ontstaan typische blaren (blaasjes) op verschillende plekken van het lichaam.

Veel voorkomende symptomen zijn:

koorts
sufheid en verminderde eetlust
blaren in en rond de bek
blaren op de tong en in de mond
blaren op de rand van huid en klauw
blaren in de tussenklauwspleet
mank lopen
kwijlen of schuimbekken

Bij runderen daalt de melkproductie vaak sterk en gaan dieren duidelijk overmatig kwijlen. De blaren kunnen openbarsten en pijnlijke wondjes veroorzaken, waardoor dieren moeilijk eten of lopen.

Mond- en klauwzeer in Nederland

Nederland heeft een streng beleid om uitbraken te voorkomen. De laatste grote uitbraak in Nederland vond plaats in 2001. Deze uitbraak had grote gevolgen voor de veehouderij en leidde tot omvangrijke maatregelen.

Sindsdien wordt de ziekte nauwlettend gemonitord door onder andere:

NVWA
GGDiergezondheid
KNMvD (Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde)
Rijksoverheid

Hoewel Nederland momenteel vrij is van MKZ, komen uitbraken in Europa nog steeds voor. In 2025 zijn bijvoorbeeld gevallen gemeld in Duitsland, Hongarije en Slowakije.

Meldplicht bij MKZ

Mond- en klauwzeer is een meldingsplichtige ziekte. Dat betekent dat dierenartsen en veehouders verplicht zijn om een verdenking direct te melden bij de NVWA. Snelle melding is essentieel om verdere verspreiding te voorkomen.

Maatregelen bij een uitbraak

Als MKZ in Nederland wordt vastgesteld, neemt de overheid direct maatregelen. Deze maatregelen zijn vastgelegd binnen de Europese Unie en kunnen onder andere bestaan uit:

Landelijke maatregelen: een standstill van minimaal 72 uur, waarbij vervoer van dieren en dierlijke producten verboden is

Op het besmette bedrijf: alle besmette dieren worden gedood en afgevoerd

In de omgeving:

een vervoersverbod in een straal van 10 kilometer rondom het besmette bedrijf
dieren in dit gebied worden onderzocht door dierenartsen van de NVWA

Extra veiligheidsmaatregelen

bezoekersverboden op bedrijven
strengere hygiëneprotocollen

Deze maatregelen zijn bedoeld om de verspreiding van het virus zo snel mogelijk te stoppen.

Waarom wordt MKZ zo streng aangepakt?

Mond- en klauwzeer veroorzaakt niet alleen gezondheidsproblemen bij dieren, maar kan ook grote economische gevolgen hebben voor de veehouderij en handel in dierlijke producten. Daarom is snelle detectie en ingrijpen essentieel om verdere verspreiding te voorkomen.

Lees ook onze andere blogs

10 boerderijdieren die geschikt zijn voor hobbymatige houders

Het houden van boerderijdieren als hobby wordt steeds populairder. Niet alleen voor gezelschap, maar ook omdat boerderijdieren veel praktische functies kunnen hebben. Denk aan eieren of onderhoud van je gazon! Hieronder vind je tien boerderijdieren die geschikt zijn voor hobbymatige houders.

Het beste voer voor jouw hobbyschaap

Schapen zijn gezellige en nuttige dieren die veel mensen als hobby houden. Ze zorgen voor natuurlijke begrazing én levendigheid in de wei. Maar ook een hobbyschaap heeft een goed uitgebalanceerd dieet nodig om gezond te blijven. De voedingsbehoefte van een schaap dat hobbymatig gehouden wordt, wijkt af van die van een productieschaap. Waar productiedieren extra energie nodig hebben voor melk, wol of vlees, ligt bij hobbyschapen de nadruk op onderhoud, welzijn en weerstand. In deze blog lees je alles over wat een hobbyschaap nodig heeft aan voeding, water, eiwitten, vitaminen en mineralen.

Veel voorkomende gezondheidsproblemen bij schapen

Schapen zijn over het algemeen sterke dieren, maar ze kunnen gevoelig zijn voor verschillende infectieziekten, parasieten en klauwproblemen. Sommige aandoeningen veroorzaken slechts milde klachten, terwijl andere grote gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid van de kudde. Een goede preventie, zoals vaccinatie, hygiëne, weidemanagement en regelmatige controle van de dieren, is daarom erg belangrijk. In deze blog bespreken we een aantal veel voorkomende gezondheidsproblemen bij schapen en waar je als schapenhouder op moet letten.

Meer tips

Over de auteur

Mara van Brussel-Broere, Dierenarts bij Medpets

Afgestudeerd als gezelschapsdierenarts aan de Universiteit Utrecht, gebruikt haar praktijkervaring om klantenadvies te geven en kennis te delen bij Medpets. Ze vindt het belangrijk om huisdiereigenaren goed te informeren over gezondheid en welzijn.

Lees meer over Mara